Luận văn Rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và ảnh hưởng của hai yếu tố này đến hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Chuyên mục chia sẻ các đề tài luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng Rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và ảnh hưởng của hai yếu tố này đến hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam cho các bạn học viên đang làm luận văn tham khảo. Với những học viên chuẩn bị làm bài luận văn thạc sĩ với sự chia sẻ của chuyên mục chia sẻ luận văn với đề tài: Rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và ảnh hưởng của hai yếu tố này đến hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

==> Dịch Vụ Viết luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng – Bảng giá 2026

Tên đề tài: Rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và ảnh hưởng của hai yếu tố này đến hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam.

Nội dung tóm tắt: Đề án này nghiên cứu về mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng (RRTD), rủi ro thanh khoản (RRTK) và hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) tại Việt Nam trong giai đoạn từ 2014 đến 2024. Mục tiêu chính của nghiên cứu là định lượng mức độ ảnh hưởng của hai loại rủi ro này đến ROA đại diện cho hoạt động của các ngân hàng, từ đó xây dựng các giải pháp quản trị rủi ro hiệu quả. Đề án đã sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp lược khảo lý thuyết với phân tích định lượng dựa trên dữ liệu của 24 NHTMCP, sử dụng phần mềm STATA 14.0 và các mô hình hồi quy như Pooled OLS, FEM, REM và FGLS.

Kết quả phân tích đã chỉ ra nhiều yếu tố có tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Các biến số như dự phòng rủi ro tín dụng (LLR), trạng thái tiền mặt (ETA, CASH), tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) và quy mô ngân hàng (SIZE) đều có ảnh hưởng tích cực đến ROA. Ngược lại, nợ xấu (NPL), tăng trưởng kinh tế (GDP) và sở hữu nhà nước (STA) lại có tác động tiêu cực. Đáng chú ý, nghiên cứu phát hiện RRTD (đo lường bằng tỷ lệ nợ xấu) tác động tích cực đến ROA, trong khi dự phòng rủi ro tín dụng lại tác động tiêu cực. Điều này cho thấy sự phức tạp trong mối quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuận. Bên cạnh đó, các ngân hàng tư nhân có xu hướng hoạt động hiệu quả hơn so với ngân hàng có sở hữu nhà nước.

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, đề án đề xuất một số giải pháp chiến lược nhằm cải thiện quản trị rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường quy trình quản trị rủi ro tín dụng và thanh khoản thông qua việc thẩm định hồ sơ, giám sát chặt chẽ và đa dạng hóa nguồn vốn. Đồng thời, đề án cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng và cổ phần hóa, cải cách quản trị đối với các NHTMCP có sở hữu nhà nước nhằm tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.

Từ khóa: Rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, hiệu quả hoạt động, vĩ mô

1.1.          Lý do lựa chọn đề tài

Ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò trung gian tài chính thiết yếu là một trong những định chế quan trọng nhất đối với sự vận hành và phát triển của nền kinh tế. Với chức năng huy động vốn từ các tổ chức và cá nhân có nguồn vốn nhàn rỗi, sau đó cung cấp lại cho các chủ thể cần vốn, NHTM đã tạo ra một cầu nối vững chắc, giúp dòng tiền được luân chuyển hiệu quả. Nhờ vậy, nguồn lực tài chính được phân bổ hợp lý, thúc đẩy các hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư, từ đó góp phần tạo ra tăng trưởng kinh tế, việc làm và nâng cao đời sống xã hội. Vai trò này không chỉ giới hạn ở việc cung cấp tín dụng mà còn bao gồm các dịch vụ thanh toán, quản lý tài sản và tư vấn tài chính, làm nền tảng cho sự ổn định và phát triển bền vững của toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia. Hoạt động tín dụng được xem là trọng tâm của ngân hàng thương mại, đóng vai trò then chốt trong quá trình luân chuyển vốn của toàn bộ nền kinh tế. Tuy nhiên, trên thực tế, hoạt động này luôn tiềm ẩn rủi ro tín dụng (RRTD), rủi ro thanh khoản (RRTK) đây được xem là hai nguy cơ có thể ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến thu nhập và nguồn vốn tự có của ngân hàng. Do đó, việc quản trị rủi ro, đặc biệt là quản trị RRTD và RRTK luôn được các ngân hàng thương mại đặc biệt chú trọng. Đây là yếu tố sống còn để đảm bảo sự ổn định tài chính, duy trì lợi nhuận và bảo vệ nguồn vốn của ngân hàng trước những biến động bất lợi từ thị trường và nền kinh tế.

Thông thường, RRTD được hiểu là khả năng các khách hàng của NHTM mất khả năng thanh toán và không thể trả được gốc lãi nợ vay như đã cam kết trên hợp đồng tín dụng, ngoài ra, RRTD còn được xem là loại rủi ro ảnh hưởng đáng kể nhất đến hoạt động của NHTM (Boffey và Robson, 1995). Còn RRTK được hiểu là khả năng thanh toán của NHTM bị giảm sút với các khoản nợ đến hạn. Hay nói cách khác, RRTK khiến cho danh tiếng của NHTM bị giảm sút (Jenkinson, 2008). Khách hàng mất lòng tin và nếu như tiền gửi không được thanh toán kịp thời sẽ đe dọa đến NHTM (Arif và Anees, 2012). Sự cố thanh khoản có thể là nguyên nhân của sự giảm cổ phiếu cũng như làm giảm giá trị của cổ đông (Mogusu và cộng sự, 2022). Do đó, hiểu được bản chất của hai loại rủi ro này được xem là nhiệm vụ tất yếu để có thể xây dựng các hoạt động quản trị cho các NHTM.

Giai đoạn 2021-2024, đặc biệt là nửa sau của giai đoạn, đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể của nợ xấu. Theo thống kê từ NHNN Việt Nam, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của toàn hệ thống có xu hướng tăng từ mức thấp sau đại dịch, và theo các chuyên gia, nợ xấu thực tế có thể cao hơn nhiều do các khoản nợ tiềm ẩn được cơ cấu lại. Nợ xấu tăng cao đã trực tiếp tác động đến lợi nhuận của ngân hàng thông qua chi phí trích lập dự phòng. Báo cáo tài chính năm 2024 của các ngân hàng cho thấy, tổng mức trích lập dự phòng rủi ro cho vay của 27 ngân hàng niêm yết đã đạt 207.627 tỷ đồng, tăng 13% so với năm 2023. Một số NHTM lớn như BIDV dẫn đầu với mức trích lập lên tới 38.816 tỷ đồng. Chi phí này được ghi nhận vào chi phí hoạt động, làm giảm lợi nhuận trước thuế và là nguyên nhân chính khiến tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của nhiều ngân hàng chậm lại trong năm 2024. Mối quan hệ nghịch chiều giữa nợ xấu và các chỉ số sinh lời đã được thể hiện rõ. Tỷ suất sinh lời ROA và ROE của ngành ngân hàng đã giảm liên tiếp từ đầu năm 2023, sau khi đạt đỉnh vào cuối năm 2022. Điều này diễn ra song song với việc nợ xấu có dấu hiệu tăng trở lại, cho thấy khi chất lượng tài sản suy giảm, khả năng sinh lời của ngân hàng cũng bị ảnh hưởng tiêu cực. RRTK trong giai đoạn 2021-2024 diễn biến phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước thực hiện nhiều biện pháp điều hành chính sách tiền tệ để kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá. Giai đoạn này, đặc biệt là trong năm 2022-2023, nhiều ngân hàng đã phải tham gia vào “cuộc đua” tăng lãi suất huy động để thu hút nguồn vốn, từ đó làm tăng chi phí vốn đầu vào. Lãi suất huy động của các ngân hàng tư nhân thường cao hơn ngân hàng quốc doanh để cạnh tranh nguồn vốn. Sự gia tăng chi phí vốn này đã trực tiếp làm thu hẹp biên lãi ròng (NIM), một chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Khi chi phí huy động tăng nhanh hơn thu nhập từ cho vay, NIM sẽ giảm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Do đó có thể thấy RRTD gia tăng đã khiến dòng tiền thu hồi nợ bị chậm, gây ra áp lực thanh khoản. Để bù đắp, các ngân hàng phải tìm kiếm nguồn vốn mới với chi phí cao hơn, từ đó làm giảm NIM và lợi nhuận. Sự suy giảm lợi nhuận lại ảnh hưởng đến khả năng trích lập dự phòng và tích lũy vốn tự có để đối phó với rủi ro, tạo nên một vòng luẩn quẩn. Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng đã tăng mạnh trong năm 2024, có lúc lãi suất qua đêm tăng từ 0,9% lên 3,25%, một phần do NHNN phát hành tín phiếu để hút thanh khoản, nhưng cũng phản ánh những khó khăn trong việc cân đối nguồn vốn của các ngân hàng. Việc siết chặt thanh khoản để ổn định tỷ giá đã vô tình tạo thêm áp lực lên hoạt động tín dụng, ảnh hưởng đến khả năng cho vay và tăng trưởng lợi nhuận của ngân hàng. Vì vậy, việc nghiên cứu về sự ảnh hưởng của 2 yếu tố rủi ro này không chỉ giúp làm rõ các thách thức mà các ngân hàng Việt Nam đã và đang phải đối mặt, mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn để đề xuất các giải pháp quản trị rủi ro tổng thể, hiệu quả hơn.

Xét về khía cảnh tổng quan các nghiên cứu khi xem xét về mối quan hệ giữa RRTD và hoạt động của ngân hàng, thì kết quả nhận được chính là RRTD ảnh hưởng trực tiếp và tiêu cực đến sức khỏe tài chính và năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại. Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng RRTD phát sinh từ việc phê duyệt khoản vay thiếu thận trọng, quy trình kiểm tra lỏng lẻo và danh mục đầu tư kém chất lượng (Bhattarai, 2016). Điều này dẫn đến sự gia tăng các khoản nợ xấu, làm suy yếu chất lượng tín dụng của ngân hàng (Nair và Fissha, 2010; Saeed và Zahid, 2016). Khi RRTD leo thang, hiệu quả tài chính của ngân hàng sụt giảm do phải tăng trích lập dự phòng, đối mặt với nhiều rủi ro hơn và có nguy cơ dẫn đến khủng hoảng nếu không xử lý kịp thời. Tỷ lệ nợ xấu cao cũng làm suy giảm uy tín của ngân hàng với khách hàng (Bizuayehu, 2015). Tại Việt Nam, các nghiên cứu cũng khẳng định mối quan hệ nghịch chiều giữa RRTD và lợi nhuận. Nguyễn Kim Quốc Trung (2017) cho thấy quản trị RRTD ảnh hưởng trực tiếp đến ROA của các ngân hàng quốc doanh. Gần đây hơn, Nguyễn Quốc Anh và Dương Nguyễn Thanh Phương (2021) cũng chỉ ra rằng khi RRTD tăng, khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam càng giảm sút. Do đó, vẫn nhận thấy sự tồn tại về các kết luận khác nhau về sự ảnh hưởng của RRTD đối với hoạt động của các NHTM. Khi xem xét về RRTK ảnh hưởng đến hoạt động của NHTM thì quản lý thanh khoản của ngân hàng tiềm ẩn nhiều vấn đề. Một mặt, việc duy trì quá nhiều thanh khoản có thể dẫn đến việc sử dụng vốn kém hiệu quả, làm giảm khả năng sinh lời (Al-Ardah và Al-Okdeh, 2022). Mặt khác, các nghiên cứu về mối quan hệ này lại cho kết quả không thống nhất, có lúc mâu thuẫn (Alzorqan, 2014; Arif và Anees, 2012) và có lúc lại cho thấy ảnh hưởng tích cực (Barth và cộng sự, 2001; Berger, 1995). Hơn nữa, các nghiên cứu trước đây thường tập trung vào các nền kinh tế phát triển và chủ yếu xem xét RRTK từ phía nợ phải trả, ít chú ý đến RRTK phát sinh từ phía tài sản của ngân hàng hoặc là tỷ trọng cho vay trên vốn huy động (Imbierowicz và Rauch, 2014; Roman và Şargu, 2014; Saeed, 2015).

Xuất phát từ các vấn đề cấp thiết từ thực tiễn và các vấn đề tồn tại trong tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài, nên tác giả quyết định lựa chọn đề tài “Rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và ảnh hưởng của 2 yếu tố này đến hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam” nhằm đề xuất các hàm ý cho các NHTMCP tại Việt Nam có các hoạt động nhằm hạn chế được các rủi ro này và gia tăng hiệu quả hoạt động trong tương lai.

1.2.          Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1.    Mục tiêu nghiên cứu tổng quát

Nghiên cứu thực hiện nhằm đo lường chiều hướng ảnh hưởng của RRTD và RRTK đến hoạt động của NHTMCP Việt Nam. Từ đó nhằm đề xuất các hàm ý quản trị cho các NHTM nhằm gia tăng hiệu quả hoạt động cho các ngân hàng trong tương lai.

1.2.2.    Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

Một là đo lường chiều hướng ảnh hưởng của RRTD và RRTK đến hoạt động của NHTM Việt Nam.

Hai là đề xuất các hàm ý quản trị cho các NHTMCP Việt Nam nhằm gia tăng hiệu quả hoạt động trong tương lai.

1.3.          Câu hỏi nghiên cứu

Thứ nhất, chiều hướng ảnh hưởng của RRTD và RRTK đến hoạt động của NHTMCP Việt Nam như thế nào?

Thứ hai, các hàm ý quản trị nào được đề xuất cho các NHTMCP Việt Nam nhằm gia

tăng hiệu quả hoạt động trong tương lai?

1.4.          Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: RRTD, RRTK và ảnh hưởng của hai rủi ro này đến hoạt động của NHTMCP Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu:

Về không gian: Dữ liệu được thu thập từ 24 NHTMCP Việt Nam. Số lượng NHTMCP Việt Nam được lựa chọn chiếm trên 75% tổng thị phần hệ thống ngân hàng, do đó đủ điều kiện làm mẫu đại diện.

Về thời gian: Dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2014 – 2024. Khoảng thời gian này hệ thống NHTM Việt Nam tái cấu trúc 2014 – 2015 để lặp lại ổn định với hoạt động tín dụng. Sau đó, sự bão hòa của hệ thống ngân hàng, khó khăn kinh tế trong hai năm 2018 – 2019 và cao điểm là đại dịch Covid 19 từ năm 2020 – 2022 gây ra những ảnh hưởng rất xấu cho nền kinh tế, hệ thống ngân hàng.

Về dữ liệu nghiên cứu: Đề án sẽ thu thập dữ liệu từ các BCTC đã qua kiểm toán và báo cáo thường niên trong khoảng thời gian từ năm 2014 đến 2024 của các NHTMCP Việt Nam. Đối với dữ liệu vĩ mô thì đề án sẽ tổng hợp từ Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Thế giới (World Bank).

1.5.          Phương pháp nghiên cứu

Hai phương pháp chính được sử dụng tại đề án này đó là định tính và định lượng. Trong đó, nghiên cứu định tính được tiến hành thông qua việc tóm tắt các lý thuyết nền tảng, lược khảo các nghiên cứu liên quan và kết quả là xác định các khoảng trống nghiên cứu tạo điều kiện đề xuất mô hình nghiên cứu với bối cảnh các NHTMCP Việt Nam.

Nghiên cứu định lượng thông qua việc thu thập số liệu liên quan đến các biến số của mô hình nghiên cứu, thiết kế dưới dạng bảng với giai đoạn từ 2014 – 2024. “Từ dữ liệu đó tiến hành xử lý thông qua phần mềm thống kê STATA 14.0 để cho ra các kết quả. Sau đó, đề án sẽ thống kê mô tả đặc điểm của các biến số, thực hiện hồi quy với các mô hình như Pooled OLS, FEM, REM. Dựa trên các mô hình hồi quy sẽ thực hiện hàng loạt các kiểm định như Hausman, F – test để lựa chọn mô hình phù hợp, từ đó kiểm định sự xuất hiện các khuyết tật và khắc phục chúng với phương pháp FGLS để có được kết quả hồi quy cuối cùng.” Dựa vào đó để thảo luận kết quả nghiên cứu và đề xuất hàm ý khả thi cho các NHTMCP Việt Nam.

1.6.          Đóng góp của nghiên cứu

Về mặt lý luận: Đề án xác định khoảng trống nghiên cứu thông qua tổng hợp nền tảng lý thuyết và các công trình lược khảo, làm cơ sở đề xuất phù hợp với bối cảnh các NHTMCP Việt Nam. Qua đó, khái quát ảnh hưởng của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đến hoạt động của các NHTMCP giai đoạn 2014–2024, đồng thời tạo nền tảng tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về quản trị rủi ro ngân hàng.

Về mặt thực tiễn: Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đến hoạt động của các NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2014–2024, đồng thời đề xuất các hàm ý quản trị khả thi ở cả cấp độ vi mô và vĩ mô nhằm hạn chế rủi ro, thúc đẩy hoạt động ngân hàng bền vững và tăng trưởng

1.7.          Kết cấu của đề án

Đề án có kết cấu 5 chương

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu

 Chương này tập trung vào việc lập luận lý do chọn đề tài, xác định các mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Định hướng lựa chọn phạm vi và đối tượng nghiên cứu, từ đó xác định phương pháp nghiên cứu phù hợp để giải quyết vấn đề. Đồng thời xác định các đóng góp chính” của đề án.

Chương 2: Tổng quan lý thuyết và thực nghiệm

 Chương này“tổng hợp các cơ sở lý thuyết nền tảng liên quan đến RRTD, RRTK, hiệu quả hoạt động của các NHTM và mối quan hệ ảnh hưởng giữa chúng. Đồng thời thông qua lược khảo các nghiên cứu liên quan để phát hiện các khoảng trống nghiên cứu và làm cơ sở đề xuất mô hình và giả thuyết nghiên cứu tương ứng với bối cảnh NHTMCP Việt Nam.”

Chương 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu

 Chương này tập trung vào việc đề xuất mô hình và các giả thuyết nghiên cứu. Đồng thời, chương này sẽ trình bày chi tiết về phương pháp nghiên cứu được áp dụng, bao gồm cách thức tiến hành lấy mẫu, quy trình thu thập số liệu, cùng với các phương pháp tính toán và xử lý số liệu liên quan.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này sẽ tập trung vào việc trình bày kết quả xử lý số liệu thu thập từ các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2014 – 2024. Các phân tích được thực hiện bao gồm thống kê mô tả mẫu nghiên cứu, phân tích tương quan, hồi quy đa biến, và kiểm định tương ứng từ mô hình hồi quy đã lựa chọn. Sau khi khắc phục các hiện tượng (ví dụ: đa cộng tuyến, phương sai sai số thay đổi), nghiên cứu sẽ kết luận các giả thuyết đã đề ra và thảo luận chi tiết về những kết quả này.

Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị

 Chương này sẽ kết luận những thành kết quả chính của nghiên cứu. Dựa trên các kết quả hồi quy đạt được, nghiên cứu sẽ đề xuất các hàm ý quản trị tương ứng với từng biến số trong mô hình. Những đề xuất này nhằm cung cấp hàm ý thiết thực cho các NHTMCP Việt Nam trong việc giảm thiểu rủi ro và gia tăng hiệu quả hoạt động trong tương lai.

Xem thêm: Giải pháp phát triển hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi Nhánh Trường Sơn

Nguyễn Đình Long

Tôi là Nguyễn Đình Long, hiện tại tôi là Quản lý nội dung của Luận Văn 3C– Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn uy tín. Chúng tôi đặt lợi ích của khách hàng là ưu tiên hàng đầu.  Website: https://luanvan3c.com/ – Hotline: 0966.736.325.