Chuyên mục chia sẻ các đề tài luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng Các nhân tố tác động đến mức độ minh bạch thông tin: Trường hợp các công ty ngành dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán ở Việt Nam cho các bạn học viên đang làm luận văn tham khảo. Với những học viên chuẩn bị làm bài luận văn thạc sĩ với sự chia sẻ của chuyên mục chia sẻ luận văn với đề tài: Các nhân tố tác động đến mức độ minh bạch thông tin: Trường hợp các công ty ngành dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán ở Việt Nam dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến

==> Dịch Vụ Viết luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng – Bảng giá 2026

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Ngành dược phẩm Việt Nam hiện đứng thứ ba trong nhóm Pharmerging Markets với tốc độ tăng trưởng ấn tượng (14%/năm), được thúc đẩy bởi quy mô dân số lớn (101 triệu người), tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới (14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên), gia tăng các bệnh không lây nhiễm và mức chi tiêu bình quân cho dược phẩm dự kiến tăng 45% giai đoạn 2021–2026 (Fitch Solutions). Trong bối cảnh này, cùng với chiến lược phát triển ngành dược đến năm 2045 của Chính phủ (Quyết định 376/QĐ-TTg), đặt ngành dược vào vị thế hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Tuy nhiên, sau đại dịch COVID-19 và các bê bối gian lận tài chính toàn cầu (Enron, WorldCom), tính minh bạch thông tin (MBTT) trở thành yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin thị trường và thu hút vốn. Nghiên cứu này tập trung phân tích các nhân tố tác động đến MBTT tại 21 công ty dược phẩm niêm yết trên sàn HOSE và HNX giai đoạn 2018–2023, sử dụng mô hình Correlated Random Effects (CRE) kết hợp sai số cụm hóa để xử lý dữ liệu bảng. Kết quả thực nghiệm xác định ba yếu tố tác động tiêu cực đến MBTT: kiêm nhiệm chức vụ Chủ tịch HĐQT và Giám đốc/Tổng giám đốc (dual), tỷ lệ sở hữu cổ phiếu cao của Hội đồng quản trị (bo) và đòn bẩy tài chính cao (lev). Đồng thời, nghiên cứu phát hiện hai hiệu ứng quan trọng: kiểm toán Big4 (aud) có vai trò điều tiết, làm suy yếu tác động tiêu cực của dual lên MBTT và tương tác giữa dual và bo: tác động tiêu cực của kiêm nhiệm càng mạnh khi tỷ lệ sở hữu của HĐQT cao. Kết quả khẳng định nhu cầu cấp thiết phải cải thiện cơ cấu quản trị công ty (tách biệt chức vụ, quản lý sở hữu HĐQT), kiểm soát đòn bẩy tài chính, và khuyến khích sử dụng dịch vụ kiểm toán chất lượng cao. Nghiên cứu góp phần cung cấp giải pháp nâng cao MBTT, tăng cường niềm tin nhà đầu tư và phát triển bền vững thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.1  Lý do chọn đề tài

Ngành dược phẩm Việt Nam đứng thứ 3 trong số 12 quốc gia thuộc nhóm Pharmerging Markets, với mức tăng trưởng 14% chỉ xếp sau Argentina và Pakistan (Pharmedi Vietnam, 2024), được đánh giá là một trong những quốc gia có mức tăng trưởng ngành dược nhanh và tổng giá trị thị trường lớn. Việt Nam là quốc gia đông dân có nền kinh tế nhiều tiềm năng tăng trưởng, tính đến hết năm 2024 dân số Việt Nam khoảng 101 triệu người đứng thứ 03 trong khu vực Đông Nam Á và đứng thứ 16 trên toàn thế giới (Cafef.vn, 2025). Thu nhập bình quân đầu người 7,7 triệu đồng/ tháng; tăng 8,6% so với năm 2023; tăng 6,9% so với năm 2022 (Trang tin của ban tuyên giáo và dân vận Trung Ương, 2025). Tốc độ già hóa dân số nhanh, theo trang nso.gov.vn từ năm 2011, Việt Nam là một trong số các quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới. Đến hết năm 2024, số lượng người già từ 60 tuổi trở lên là 14,2 triệu người, tăng 2,8 triệu người so với năm 2019 và tăng 4,7 triệu người so với năm 2014. Bên cạnh đó tỷ lệ mắc các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, alzheimer, ung thư phổi và tiểu đường,… ngày càng phổ biến. Khi thu nhập khả dụng tăng dẫn đến chi tiêu cho y tế và sức khỏe tăng là điều tất yếu, theo Fitch Solutions, chi tiêu bình quân đầu người cho dược phẩm dự báo sẽ tăng từ 1,46 triệu đồng/tháng (2021) lên 2,12 triệu đồng/tháng (2026). Chính vì vậy mà ngành dược phẩm Việt Nam được xem là một miếng bánh béo bở đối với các nhà đầu tư. Hơn nữa, quyết định số 376/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 17 tháng 3 năm 2021 về việc phê duyệt chương trình phát triển công nghiệp dược, dược liệu sản xuất trong nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu xây dựng ngành công nghiệp dược trong nước đạt mức độ phát triển ở trình độ cao, đạt cấp độ 4 theo thang phân loại của tổ chức y tế Thế giới (WHO) và giá trị thị trường đạt top 3 ASEAN. Cụ thể đến năm 2025 Việt Nam sẽ có từ 01 đến 02 chuỗi liên kết nghiên cứu, nuôi trồng, chế biến sản xuất tuân thủ theo quy định GACP-WHO và đến năm 2045 tổng giá trị ngành công nghiệp dược đóng góp vào GDP trên 20 tỷ USD; Việt Nam là nước có thuốc phát minh từ nguồn dược liệu đặc hữu được nghiên cứu, sản xuất và đăng ký bản quyền. Càng khẳng định vị thế và tương lai của ngành dược góp phần đưa ngành công nghiệp dược Việt Nam ra thế giới, ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực.

Đặc biệt sau trận đại dịch COVID-19, thế giới lại càng hiểu thêm về giá trị của ngành dược và hệ thống y tế. Không chỉ đóng vai trò chủ chốt trong việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà còn là động lực để thúc đẩy kinh tế thông qua thu hút đầu tư, phát triển công nghệ và tạo việc làm. Đại dịch COVID-19 hơn bao giờ hết đã chứng minh tầm quan trọng của ngành này, khi nhu cầu về thuốc men, vaccine và trang thiết bị y tế trở thành quyết định sống còn để kiểm soát dịch bệnh và khôi phục nền kinh tế. Bên cạnh đó, đại dịch cũng tạo ra những thay đổi lớn trong mô hình đầu tư, bởi sự thay đổi hành vi tiêu dùng, dòng vốn và chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp. Giãn cách xã hội đã làm tăng nhu cầu mua sắm online, làm việc từ xa, và giải trí trực tuyến. Bằng chứng là cổ phiếu của các công ty công nghệ như Amazon, Zoom, Microsoft đã tăng vọt, điển hình là cổ phiếu Zoom tăng từ khoảng 70 USD đầu năm 2020 lên hơn 500 USD vào tháng 10/2020. Đẩy mạnh đầu tư vào y tế và công nghệ sinh học, điển hình là giá cổ phiếu của các công ty như Pfizer, Moderna và BioNTech tăng mạnh, thu hút hàng tỷ USD đầu tư. Sự bùng nổ của tiền điện tử khi Bitcoin tăng từ khoảng 7.000 USD vào tháng 3/2020 lên mức gần 65.000 USD vào tháng 4/2021. Cuối cùng là bất động sản ngoại ô do xu hướng làm việc từ xa khiến nhu cầu nhà ở tại khu vực trung tâm giảm, trong khi nhà ở ngoại ô, có không gian rộng rãi hơn lại được quan tâm. Chính vì sự dịch chuyển trong cơ cấu vốn chuyển biến quá nhanh, đã tạo ra cơ hội cho các nhà đầu tư. Mặt khác đây cũng là thách thức vô cùng lớn khi vấn đề về tính minh bạch và công bố thông tin vẫn là một bài toán khó mà các nhà đầu tư quan tâm. Từ việc chậm trễ báo cáo tài chính đến nghi ngờ về độ chính xác của dữ liệu công bố, gây ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của nhà đầu tư, hiệu quả quản lý nhà nước. Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ minh bạch thông tin là vấn đề vô cùng cấp thiết. Đặc biệt sau dư chấn làn sóng bê bối gian lận kế toán của hàng loạt các ông lớn như: WorldCom, Enron, Olympus, Health South,….. Tính minh bạch và công bố thông tin đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng nhằm thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư.

1.2   Tính cấp thiết của đề tài

Hiểu được tầm quan trọng của tính minh bạch và công bố thông tin, khi minh bạch được xem là một trong những yếu tố quan trọng làm tăng sức hấp dẫn của một công ty và niềm tin của nhà đầu tư (Truong & Nguyen, 2024). Sự thiếu minh bạch ở một số công ty đã mang đến hậu quả tiêu cực khó lường, thậm chí còn tạo ra hiệu ứng dây truyền bất lợi cho toàn bộ thị trường. Việc phân tích các nhân tố tác động đến mức độ minh bạch thông tin, sẽ phần nào giúp nhà đầu tư có cái nhìn tổng thể hơn về thị trường, nguyên nhân dẫn đến trường hợp thiếu minh bạch thông tin, đưa ra dự báo từ đó giúp giảm thiểu rủi ro, xây dựng niềm tin cho các nhà đầu tư, giúp nhà đầu tư ra quyết định đúng đắn và kịp thời. Phần lớn các nghiên cứu trước đó tập trung vào nghiên cứu tính minh bạch thông tin của một quốc gia ví dụ: Pfeiffer và Jarchow (2024) khi nghiên cứu 429 công ty từ năm 2006-2014 tại Đức, thông qua mô hình tuyến tính tổng quát (GLM) và mô hình probit cho rằng, quy mô công ty có tác động dương đến tính minh bạch và sự tham gia của các thành viên gia đình trong hội đồng quản trị sẽ làm giảm tính minh bạch. Hoặc thông tin của một khu vực hoặc hệ thống pháp lý và kế toán khác nhau ở các quốc gia, đặc biệt là sự khác biệt giữa các nước theo hệ thống common law và civil law, ví dụ: Bushman và Smith (2003); mà chưa đề cập đến sự khác biệt trong minh bạch thông tin của từng ngành. Bên cạnh đó kết quả nghiên cứu cho thấy vẫn còn nhiều tranh cãi. Một số nghiên cứu trước đó cho rằng các quốc gia có MBTT và môi trường công bố thông tin tốt thì doanh nghiệp ít phụ thuộc vào dòng tiền nội bộ để tài trợ đầu tư – nghĩa là họ có khả năng huy động vốn bên ngoài tốt hơn (Love, 2000). Kiểm toán chất lượng cao có tác động tiêu cực đến MBTT (Kachouri & Jarboui, 2017). Tuy nhiên, Truong và Nguyen (2024) khi nghiên cứu 338 công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và Hà Nội (HNX) trong giai đoạn 2012–2022, khi phân tích dữ liệu bảng thông qua các bước hồi quy OLS, FEM, REM và các kiểm định cần thiết để lựa chọn mô hình phân tích phù hợp. Đồng thời, các khiếm khuyết mô hình được xử lý bằng hồi quy GLS và hồi quy Robust đã chỉ ra rằng quy mô công ty và vai trò của kiểm toán Big4 có tác động tích cực đến minh bạch thông tin, trong khi đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực đến minh bạch thông tin do mức độ vay nợ cao có thể dẫn đến động cơ điều chỉnh lợi nhuận. Đây cũng là kết quả nghiên cứu của (Le & ctg., 2025). Nhìn chung, số lượng nghiên cứu còn hạn chế. Tại Việt Nam, các nghiên cứu về minh bạch thông tin chủ yếu tập trung vào xây dựng bộ chỉ số minh bạch và CBTT (Truong & Nguyen, 2016). Minh bạch đặc biệt trong việc công khai các tài liệu quy hoạch có ảnh hưởng rõ rệt đến việc tăng đầu tư (Malesky & ctg., 2015) hoặc các yếu tố ảnh hưởng đến minh bạch thông tin tài chính các ngành dịch vụ tiện ích, du lịch, hóa dược và vật liệu xây dựng (Le & ctg.,2025). Tuy nhiên số lượng biến vẫn còn hạn chế, chưa có sự tương tác giữa các biến trong nghiên cứu, điều này để ngỏ khả năng thực hiện các nghiên cứu bổ sung với bộ biến phong phú hơn nhằm cung cấp một cái nhìn đầy đủ hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến minh bạch thông tin. Nghiên cứu này cung cấp thông tin về “Các nhân tố tác động đến mức độ minh bạch thông tin: Trường hợp các công ty ngành dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán ở Việt Nam”. Dữ liệu được thu thập từ 21 công ty ngành dược phẩm được niêm yết trên sàn HOSE, HNX giai đoạn từ năm 2018-2023. Chúng tôi chọn mẫu bắt đầu mẫu từ 2018 vì, như chúng ta đã biết 2020 – 2021 là thời điểm cao trào diễn ra đại dịch COVID-19 đây được xem là cột móc vô cùng quan trọng đối với những thay đổi của ngành dược. Vì vậy dữ liệu thu thập trong giai đoạn từ 2018-2023 sẽ giúp ta có cái nhìn tổng quát về sự khác biệt về tính MBTT trước, trong và sau dịch Covid-

19. Đồng thời để bảo đảm tính liên tục của mẫu, nếu dữ liệu được lùi về trễ hơn, nhiều công ty chưa niêm yết hoặc niêm yết nhưng đã hủy,….dẫn đến tình trạng mẫu nhỏ, mất tính đại diện ngành. Mặc khác, N= 21, để mô hình CRE hiệu quả thì 5 ≤ T ≤ 8 là phù hợp, nếu T quá dài có thể gây nhiễu thông tin, hơn nữa trong thời gian dài, dữ liệu có thể không ổn định, làm tăng sai số. Thời điểm 2018 đây là năm tài chính đầy đủ đầu tiên sau khi Nghị định 71/2017/NĐ-CP có hiệu lực và Thông tư 95/2017/TT-BTC được ban hành, qua đó chuẩn hóa nghĩa vụ và tần suất công bố thông tin quản trị, giúp tăng tính nhất quán và khả năng so sánh theo thời gian của dữ liệu quản trị và tài chính. Câu hỏi đặc ra là liệu việc kiêm nhiệm chức vụ CEO và tổng giám đốc/ giám đốc có làm cản trở tính minh bạch thông tin? Quyền sở hữu hội đồng quản trị lớn hơn có liên kết hay ràng buộc các giám đốc trong các quyết định công bố thông tin không? Hay đòn bẩy tài chính tác động như thế nào đến tính minh bạch thông tin? Cuối cùng kiểm toán Big4 có làm giảm tác động tiêu cực của việc kiêm nhiệm chức vụ đối với tính minh bạch thông tin?

Cho đến nay, vẫn chưa có một công thức hay thước đo chính thức nào để đánh giá mức độ minh bạch thông tin của một công ty tại Việt Nam. Bài nghiên cứu dựa trên sự kế thừa thang đo minh bạch thông tin của (Truong & Nguyen, 2016). Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về chứng khoán vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, nhiều chính sách chưa thực sự phù hợp với thực tế và tương thích với công ước quốc tế. Việc nhận định về tính minh bạch thông tin vẫn chưa thực sự được đánh giá đúng và đủ. Sự thiếu minh bạch là nguyên nhân dẫn đến những gian lận gây ảnh hưởng to lớn đến thị trường. Các cam kết của doanh nghiệp trong việc công bố kịp thời và minh bạch thông tin tài chính làm giảm rủi ro lựa chọn bất lợi đối với nhà đầu tư – đặc biệt là trong giao dịch với người có thông tin nội bộ. Điều này giúp tăng thanh khoản thị trường và giảm chi phí vốn (Bushman & Smith, 2003). Chính vì vậy, tác giả mở rộng hướng nghiên cứu này thông qua nhận diện đầy đủ hơn các yếu tố có ảnh hưởng đến mức độ minh bạch thông tin sang lĩnh vực dược phẩm để đánh giá thực trạng minh bạch thông tin của các công ty dược phẩm niêm yết là thật sự cần thiết. Qua đó giúp cho các nhà hoạch định chính sách có sự điều chỉnh hợp lý nhằm tăng cường chất lượng minh bạch thông tin, cũng như giúp cho cổ đông nhận thấy cần tăng cường quản trị công ty nhằm nâng cao tính minh bạch thông tin tại các công ty dược phẩm Việt Nam. Kết quả được kỳ vọng là sự kiêm nhiệm chức vụ CEO và tổng giám đốc/ giám đốc (dual), tỷ lệ sở hữu cổ phiếu của thành viên HĐQT (bo), Đòn bẩy tài chính (lev) có tác động âm đến minh bạch thông tin (trans). Tương tác giữa dual và Công ty kiểm toán (aud) là tác động âm, tác động này giảm bớt khi công ty được kiểm toán bởi Big4.

1.3   Mục tiêu nghiên cứu luận văn

1.3.1   Mục tiêu tổng quát

Mục tiêu tổng quát là phân tích các nhân tố tác động đến mức độ minh bạch thông tin của các công ty ngành dược phẩm niêm yết trên sàn HOSE và sàn HNX giai đoạn 2018-2023. Qua đó, đề xuất các khuyến nghị nhằm nâng cao tính minh bạch thông tin của các công ty ngành dược phẩm.

1.3.2   Mục tiêu cụ thể

• Đo lường thực trạng minh bạch thông tin của các công ty dược phẩm niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2018–2023.
• Xác định các nhân tố tác động đến mức độ minh bạch thông tin của các công ty dược phẩm niêm yết tại Việt Nam.
• Phân tích xu hướng và mức độ ảnh hưởng của các tác động của từng nhân tố đến mức độ minh bạch thông tin.
• Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao tính minh bạch thông tin của các công ty ngành dược phẩm, phù hợp với đặc thù ngành và bối cảnh thị trường Việt Nam, góp phần tăng cường niềm tin nhà đầu tư và phát triển thị trường vốn.

1.4   Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi 1: Những nhân tố nào tác động đến mức độ minh bạch thông tin của các công ty ngành dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán tại Việt Nam?

Câu hỏi 2: Xu hướng và mức độ ảnh hưởng của các tác động của từng nhân tố đến mức độ minh bạch thông tin như thế nào?

Câu hỏi 3: Kiểm toán bởi công ty Big4 có điều tiết và làm suy yếu tác động tiêu cực của tình trạng kiêm nhiệm chức vụ đến minh bạch thông tin không?

Câu hỏi 4: Tác động tiêu cực của kiêm nhiệm chức vụ đến minh bạch thông tin có trở nên mạnh hơn trong các doanh nghiệp mà hội đồng quản trị nắm giữ tỷ lệ cổ phần cao không?

Câu hỏi 5: Đâu là các giải pháp nhằm nâng cao tính minh bạch thông tin của các công ty ngành dược phẩm?

1.5   Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.5.1   Đối tượng nghiên cứu

Mức độ minh bạch thông tin và các nhân tố tác động đến mức độ minh bạch thông tin của các công ty ngành dược phẩm

1.5.2   Phạm vi nghiên cứu

• Nội dung nghiên cứu: Mức độ minh bạch thông tin và các nhân tố tác động đến mức độ minh bạch thông tin của các công ty ngành dược phẩm
• Về không gian: Các công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX
• Về thời gian: Số liệu phân tích dựa trên báo cáo tài chính và công bố thông tin trên web của 21 doanh nghiệp dược phẩm giai đoạn 2018-2023

1.6   Ý nghĩa và đóng góp của nghiên cứu

Nghiên cứu của tác giả có sự khác biệt đáng kể so với các nghiên cứu trước.

Thứ nhất, nghiên cứu xác định các nhân tố tác động đến mức độ minh bạch thông tin của các công ty dược phẩm niêm yết tại Việt Nam, trong khi các nghiên cứu trước chủ yếu tập trung vào chất lượng báo cáo, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp của một quốc gia hoặc một khu vực, điều này giúp ta có cái nhìn sâu, cụ thể và có tính ứng dụng cao hơn cho chính ngành dược, bằng cách loại bỏ sự khác biệt giữa các ngành, tập trung vào các yếu tố đặc thù ngành, các vấn đề thực tiễn và giải pháp khả thi trong bối cảnh cụ thể ngành dược phẩm tại Việt Nam.

Thứ hai, nếu các nghiên cứu trước đó sử dụng phương pháp tổng hợp lý thuyết riêng, sau đó dẫn chứng nghiên cứu thực nghiệm để đưa ra giả thuyết thì nghiên cứu của tác giả áp dụng phương pháp tiếp cận đồng thời, bằng cách đối chiếu lý thuyết với dẫn chứng thực nghiệm nhằm cung cấp cái nhìn tổng thể mang tính thuyết phục hơn.

Thứ ba, nghiên cứu sử dụng mô hình CRE, cho phép kiểm soát hiệu ứng cá nhân có tương quan với biến độc lập, hay nói cách khác kiểm tra sự tương tác giữa các biến để quan sát tác động của các biến độc lập với nhau sẽ ảnh hưởng như thế nào đến biến phụ thuộc. Từ đó có cái nhìn tổng thể hơn về cơ cấu tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp, nhằm nâng cao tính minh bạch

Nguyễn Đình Long

Tôi là Nguyễn Đình Long, hiện tại tôi là Quản lý nội dung của Luận Văn 3C– Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn uy tín. Chúng tôi đặt lợi ích của khách hàng là ưu tiên hàng đầu.  Website: https://luanvan3c.com/ – Hotline: 0966.736.325.