Chia sẻ tài liệu Khoá luận tốt nghiệp Pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại. Tài liệu được Luận Văn 3C chia sẻ nhằm giúp các bạn học viên cao học tham khảo từ đó giúp các bạn viết bài tiểu luận môn học của mình đạt kết quả cao nhất.

MỞ ĐẦU

1.  Lý do chọn đề tài

Theo Triết học Mác – Lênin “mâu thuẫn” là quy luật chung của xã hội, là động lực của sự phát triển, còn “tranh chấp” chính là sự biểu hiện cụ thể của mâu thuẫn trong thực tiễn, đặc biệt là khi lợi ích giữa các bên không còn đồng thuận. Tranh chấp, mâu thuẫn luôn tồn tại tất yếu tự nhiên trên mọi lĩnh vực của xã hội và đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại, nơi mà lợi nhuận luôn được ưu tiên hàng đầu. Hiện nay, cùng với quá trình toàn cầu hóa và khu vực hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ thì tranh chấp thương mại xảy ra không những là điều khó tránh khỏi mà còn phức tạp hơn về nội dung, gay gắt hơn về mức độ tranh chấp. Trước thực tiễn đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là GQTC, mà còn là lựa chọn cơ chế giải quyết phù hợp, hiệu quả và linh hoạt với đặc điểm của hoạt động thương mại và đáp ứng được nhu cầu của các bên.

Việc giải quyết các tranh chấp trong kinh doanh, thương mại được xây dựng trên nguyên tắc quan trọng là quyền tự định đoạt của các bên nên pháp luật hiện hành hoàn toàn cho phép các nhà kinh doanh, các tổ chức, cá nhân có quyền được lựa chọn mô hình mà họ tin tưởng để giải quyết các tranh chấp phát sinh và phù hợp nhất với nhu cầu và lợi ích của mình. Chính điều này đã tạo cơ sở, mở đường cho sự ra đời của phương thức GQTC lựa chọn (Alternative Dispute Resolution), mà phương thức có vị trí quan trọng nhất trong số đó là GQTC bằng trọng tài – đây là một phương thức phổ biến trong nền kinh tế thị trường của nhiều nước, nhất là tại các quốc gia phát triển.

Ở nước ta, chế định về TTTM đã xuất hiện từ cuối thế kỷ XIX, những năm đầu thế kỷ XX, PLTTTM 2003 và gần đây nhất là LTTTM 2010 đã đánh dấu bước nhảy vọt của pháp luật Việt Nam trên hành trình cải cách và hội nhập với chuẩn mực chung của TTTM hiện đại. Có thể nói pháp luật Việt Nam điều chỉnh lĩnh vực này đang từng bước được hoàn thiện theo hướng phù hợp, tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế và các cam kết của nhà nước khi tham gia các Điều ước quốc tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các doanh nghiệp vẫn còn e ngại khi lựa chọn TTTM để giải quyết các tranh chấp thuộc lĩnh vực thương mại, một mặt do hạn chế trong nhận thức, mặt khác do hệ thống pháp luật về TTTM vẫn còn tồn tại một số bất cập. Chính vì vậy mà việc hoàn thiện hành lang pháp lý về TTTM không chỉ là yêu cầu cấp thiết để thúc đẩy cơ chế GQTC hiệu quả, mà còn là yếu tố quan trọng góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Xuất phát từ nhận thức đó, đây cũng chính là lý do mà em lựa chọn vấn đề “Pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp với mong muốn tìm hiểu về Trọng tài thương mại – phương thức GQTC đang được các nước trên thế giới ưa chuộng nhất, từ đó đưa ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật TTTM nhằm nâng cao hiệu quả việc GQTC thương mại bằng TTTM ở Việt Nam trong bối cảnh mới.

2.  Tổng quan tình hình nghiên cứu

Khi nghiên cứu các vấn đề về GQTC thương mại bằng TTTM, có thể thấy đây là một đề tài mang tính thời sự cao, ngày càng nhận được sự quan tâm sâu sắc của các nhà nghiên cứu, các học giả và những người làm công tác thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật kinh tế, thương mại. Khi đánh giá các công trình nghiên cứu liên quan đến việc GQTC thương mại bằng TTTM, nhìn chung, có tương đối nhiều công trình với góc nhìn đa dạng và quan điểm khác nhau. Song tựu chung lại, có thể tổng kết thành bốn nhóm chính:

Thứ nhất, về các vấn đề lý luận chung liên quan đến TTTM. Các công trình nghiên cứu, luận văn, bài viết khoa học, sách như Đỗ Văn Đại, Trần Hoàng Hải (2011) về “Pháp luật Việt Nam về trọng tài thương mại”, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật; Luận văn Thạc sĩ Luật học của Trần Thị Thắm (2013) về “Giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài vụ việc ở Việt Nam”; Luận văn thạc sĩ Luật học của Đặng thị Minh Ngọc (2013) về “Biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng trọng tài thương mại

– Những vấn đề lý luận và thực tiễn”;.. Các công trình nghiên cứu tập trung làm rõ các khái niệm, đặc điểm và so sánh trọng tài với các phương thức GTQC khác. Tuy vậy, cách tiếp cận trong từng công trình có sự khác biệt nhất định. Dưới góc độ nghiên cứu lý luận, đây là những nguồn tài liệu lý luận quý giá đề tài khóa luận học hỏi, đồng thời cung cấp nền tảng tham khảo quan trọng để tiếp tục phát triển nghiên cứu bởi các công trình đã nghiên cứu tương đối cụ thể và công phu.

Thứ hai, về các nguyên tắc GQTC bằng TTTM, các công trình như Luận văn Thạc sĩ Luật học của Nguyễn Thị Hiển (2013) “Những nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại”; Luận văn Thạc sĩ Luật học của Nguyễn Thị Hạnh Phúc (2023) với đề tài “Pháp luật về giải quyết tranh chấp bằng phương thức trọng tài thương mại tại Việt Nam trong bối cảnh nền kinh tế số”; Bài viết của hai tác giả Nguyễn Thị Dung, Lê Hương Giang (2011) với tiêu đề“Bình luận một số nội dung mới trong Luật trọng tài thương mại năm 2010” được đăng trên Tạp chí Luật học; đã đề cập chi tiết đến các nguyên tắc trọng yếu như: nguyên tắc tự do thỏa thuận, nguyên tắc công bằng, độc lập và bảo mật trong tố tụng trọng tài. Các nguyên tắc này là cơ sở bảo đảm tính khách quan và hiệu quả trong hoạt động GQTC, nhất là trong bối cảnh hội nhập.

Thứ ba, về thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng TTTM tại Việt Nam, có thể kể đến Luận văn Thạc sỹ của Nguyễn, Mạnh Linh (2015) với tiêu đề “Giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài – Thực tiễn hoạt động của các trung tâm trọng tài thương mại trên địa bàn thành phố Hà Nội”; Luận văn Thạc sỹ Luật học của tác giả Đỗ Thị Châu Anh (2024) về “Pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài và thực tiễn thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội”. Bên cạnh đó còn có các bài viết đăng trên các tạp chí chuyên ngành như: Bài viết của Phan Hồng Nguyên (2016), “Giải quyết tranh chấp thương mại bằng phương thức trọng tài ở Việt Nam thời gian qua” đăng trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật. Ngoài ra, Báo cáo chuyên đề của VIAC về thống kê tình hình GQTC bằng trọng tài trong các giai đoạn 2015–2023 cũng cung cấp cái nhìn thực tiễn đáng tin cậy. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã phản ánh tương đối rõ thực trạng hoạt động của các TTTT tại Việt Nam. Tuy vậy, đa phần các nghiên cứu này được thực hiện trước năm 2015 hoặc chỉ khảo sát trong phạm vi hẹp, thiếu tính cập nhật với tình hình mới, đặc biệt là chưa đánh giá đầy đủ tác động của chuyển đổi số và thương mại điện tử tới hoạt động trọng tài.

Thứ tư, về các phương hướng và giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật Trọng tài thương mại. Đa số các công trình nghiên cứu đều hướng tới mục tiêu khẳng định rằng việc hoàn thiện pháp luật TTTM là một yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm môi trường pháp lý minh bạch, ổn định cho hoạt động đầu tư, kinh doanh trong nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Các giải pháp được đề xuất chủ yếu tập trung vào một số hướng chính như: sửa đổi, bổ sung LTTTM 2010 để phù hợp hơn với thông lệ quốc tế và xu hướng hiện đại hóa; nâng cao năng lực, trình độ của đội ngũ TTV; tăng cường vai trò hỗ trợ của Tòa án trong quá trình GQTC thương mại bằng trọng tài; đẩy mạnh truyền thông pháp lý để doanh nghiệp hiểu và tin tưởng hơn vào phương thức trọng tài.

Tổng kết lại, có thể thấy rằng các công trình nghiên cứu về GQTC thương mại bằng trọng tài đã góp phần xây dựng một nền tảng lý luận và thực tiễn khá vững chắc cho việc tìm hiểu, phân tích và đánh giá phương thức GQTC cũng như vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế nhất định về thời điểm nghiên cứu (phần lớn là trước 2015), phạm vi khảo sát cũng như tính cập nhật và chuyên sâu của các giải pháp đề xuất. Song đây đều là nguồn tham khảo có giá trị để tác giả học hỏi và triển khai đề tài khóa luận. Khóa luận sẽ kế thừa các kết quả nghiên cứu đã có, đồng thời tiếp tục phát triển theo hướng chú trọng đến tính khả thi trong việc hoàn thiện khung pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng TTTM trong thực tiễn. Điểm mới trong định hướng nghiên cứu của đề tài là phân tích pháp luật và thực tiễn GQTC thương mại bằng TTTM trong bối cảnh số hóa và sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử tại Việt Nam từ năm 2020 đến nay, vì đây là giai đoạn chứng kiến nhiều thay đổi lớn trong hoạt động kinh doanh và tranh chấp. Đặc biệt, đề tài sẽ tiếp cận theo hướng so sánh với kinh nghiệm quốc tế để đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật TTTM trong nước. Những điểm mới này không chỉ làm rõ tính thời sự và cấp thiết của vấn đề nghiên cứu mà còn góp phần đưa ra giải pháp phù hợp với thực tiễn hội nhập kinh tế số của Việt Nam.

3.  Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu

Đề tài khóa luận nghiên cứu, phân tích nhằm làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản và các quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam về phương thức GQTC thương mại bằng TTTM. Trên cơ sở đó, đánh giá thực tiễn áp dụng và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về GQTC thương mại thông qua trọng tài, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi trong thực tiễn.

3.2.  Nhiệm vụ nghiên cứu

• Nghiên cứu các vấn đề lý luận về tranh chấp thương mại bằng
• Phân tích các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về GQTC thương mại

bằng TTTM.

• Đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật về TTTM tại Việt Nam hiện
• Chỉ ra những thành tựu cũng như những hạn chế, vướng mắc còn tồn tại trong hệ thống pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về TTTM.
• Đề xuất các phương hướng và giải pháp cụ thể nhằm cải thiện và hoàn thiện

khung pháp lý liên quan đến việc GQTC thương mại bằng phương thức TTTM.

4.  Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu

Đề tài khóa luận nghiên cứu các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành liên quan đến việc GTQC thương mại bằng TTTM.

4.1.  Phạm vi nghiên cứu

• Thời gian: nghiên cứu pháp luật Trọng tài Thương mại về GQTC thương mại

bằng TTTM giai đoạn thực thi LTTTM 2010 cùng các văn bản có liên quan.

• Không gian: nghiên cứu việc GQTC thương mại bằng TTTM trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam, với một số tham chiếu, đối chiếu so sánh với pháp luật TTTM quốc tế ở mức độ cần thiết để làm rõ vấn đề nghiên cứu.
• Nội dung: nội dung khóa luận tập trung nghiên cứu cơ sở pháp lý, thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng phương thức TTTM trong GQTC thương mại tại Việt Nam, đưa ra một số đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật về GTQC thương mại bằng TTTM, nâng cao nâng cao hiệu quả của phương thức GQTC này trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và đặc biệt là trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ và tác động sâu rộng của Cách mạng công nghiệp 4.0.

5.  Phương pháp tiến hành nghiên cứu

• Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: đề tài sẽ đánh giá và phân tích phương thức GQTC thương mại bằng TTTM dựa trên thực tiễn khách quan, bám sát thực tế và gắn với sự phát triển của hệ thống pháp luật Việt Nam qua các giai đoạn.
• Phương pháp phân tích: trên cơ sở các quy định pháp luật, tài liệu tham khảo, đề tài sẽ phân tích, luận giải theo quan điểm khoa học và quan điểm cá nhân, từ đó đưa ra nhận xét, đánh giá.
• Phương pháp so sánh: trong quá trình nghiên cứu, đề tài sẽ tiến hành đối chiếu, so sánh pháp LTTTM 2010 so với các quy định trước đây và với pháp luật của một số quốc gia có hệ thống trọng tài phát triển để có cái nhìn tổng quan và toàn diện.
• Phương pháp tổng hợp: dựa trên các nguồn tài liệu tham khảo, thông tin thực tiễn và ý kiến học thuật, đề tài sẽ tiến hành tổng hợp và đánh giá trên cơ sở phù hợp với mục tiêu nghiên cứu.

6.  Bố cục tổng quát của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phục lục, đề tài khóa luận gồm có 03 chương:

Chương 1: Khái quát chung về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại và pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại.

Chương 2: Thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại.

Xem thêm: Khoá luận tốt nghiệp Pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại

https://drive.google.com/file/d/1KrTWpyyZVRV8E4RpdU-nrXMM0-CRH39y/view?usp=sharing

Nguyễn Đình Long

Tôi là Nguyễn Đình Long, hiện tại tôi là Quản lý nội dung của Luận Văn 3C– Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn uy tín. Chúng tôi đặt lợi ích của khách hàng là ưu tiên hàng đầu.  Website: https://luanvan3c.com/ – Hotline: 0966.736.325.