Chia sẻ tài liệu Khoá luận tốt nghiệp Hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam. Tài liệu được Luận Văn 3C chia sẻ nhằm giúp các bạn học viên cao học tham khảo từ đó giúp các bạn viết bài tiểu luận môn học của mình đạt kết quả cao nhất.

MỞ ĐẦU

1.  Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc bảo đảm quyền con người nói chung và quyền trẻ em nói riêng trở thành yêu cầu cấp thiết. Người chưa thành niên là một nhóm xã hội đặc thù, đang trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách, dễ chịu tác động từ môi trường gia đình, nhà trường và xã hội. Chính vì vậy, việc xử lý những hành vi vi phạm pháp luật của người chưa thành niên cần được đặt trên nền tảng nhân đạo, lấy giáo dục và hỗ trợ tái hòa nhập làm mục tiêu trọng tâm thay vì chỉ áp dụng các biện pháp trừng phạt. Cách tiếp cận này không chỉ phản ánh bản chất nhân văn của pháp luật mà còn phù hợp với định hướng phát triển con người toàn diện mà Đảng và Nhà nước ta luôn nhấn mạnh.

Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên phê chuẩn Công ước quốc tế về Quyền trẻ em (CRC) vào 20/02/1990. Đây là văn kiện pháp lý quan trọng quy định về các quyền cơ bản của trẻ em, bao gồm quyền được bảo vệ khỏi mọi hình thức bạo lực, quyền được xét xử công bằng và quyền được phục hồi nhân phẩm sau khi vi phạm pháp luật. Theo nguyên tắc “tối đa hóa lợi ích tốt nhất cho trẻ em”[27], hạn chế sử dụng các biện pháp giam giữ và tập trung vào các giải pháp thay thế mang tính giáo dục, phục hồi.

Đảng ta luôn khẳng định quan điểm nhất quán về công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục thanh thiếu niên, trong đó có nhóm người chưa thành niên vi phạm pháp luật. Các văn kiện của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục đạo đức, pháp luật, kỹ năng sống cho thanh thiếu niên nhằm phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật trong nước để bảo đảm phù hợp với các chuẩn mực quốc tế là một yêu cầu khách quan. Hiến pháp năm 2013 khẳng định quyền của người chưa thành niên là một bộ phận của quyền con người và quyền công dân. Đồng thời, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Hội nghị Trung ương 6, khóa XIII xác định nhiệm vụ xây dựng hệ thống pháp luật “đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, nhân đạo, khả thi”[4] với trọng tâm là bảo đảm quyền con người, bao gồm cả người chưa thành niên, là nhiệm vụ xuyên suốt và trọng tâm.

Đặc biệt ngày 24/07/2021 Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quyết định số 1331/QĐ-TTg Ban hành Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021-2030, cũng đưa ra mục tiêu: “Đến năm 2030, có ít nhất 70%….thanh niên vi phạm pháp luật được bồi dưỡng kỹ năng sống, lao động và hòa nhập cộng đồng”[39]. Đây là cơ sở chính trị – pháp lý quan trọng khẳng định yêu cầu cấp thiết phải cải cách và hoàn thiện các quy định pháp luật về xử lý hành chính theo hướng nhân đạo, phục hồi và trao cơ hội phát triển lành mạnh cho người chưa thành niên – lực lượng kế cận của quốc gia.

Tuy nhiên, thực tiễn tại nước ta cho thấy, số lượng trẻ em vi phạm pháp luật, trong đó vi phạm pháp luật hành chính, hình sự có xu hướng gia tăng và ngày càng trẻ hóa. Theo báo cáo tổng kết công tác phòng ngừa vi phạm pháp luật trong lứa tuổi vị thành niên giai đoạn 2018-2022 của Bộ Công an “trong giai đoạn 2018 – 2022, mỗi năm có khoảng 1.800

– 2.000 vụ việc liên quan đến người chưa thành niên vi phạm pháp luật, trong đó tỷ lệ tái phạm còn cao”[5]. Một phần nguyên nhân là do việc xử lý hành chính còn mang tính hình thức, thiếu giải pháp giáo dục dài hạn, thiếu quy định rõ ràng về các biện pháp hỗ trợ sau xử lý, cũng như thiếu hướng dẫn thực tiễn cho các cơ quan thi hành pháp luật trong việc bảo vệ người chưa thành niên.

Trong thực tiễn lập pháp và áp dụng, các quy định về xử lý hành chính đối với người chưa thành niên còn bộc lộ nhiều hạn chế cả về tính hệ thống lẫn tính phù hợp. Trước hết, hệ thống quy phạm hiện nay còn phân tán, thiếu sự liên kết chặt chẽ và chưa phản ánh đúng đặc điểm tâm lý, hành vi của lứa tuổi vị thành niên. Nhiều quy định chưa được hài hòa với Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025), Luật Trẻ em 2016 cũng như các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, dẫn đến sự thiếu nhất quán trong quá trình áp dụng.

Bên cạnh đó, cơ chế bảo đảm quyền kháng cáo và xem xét lại quyết định xử lý vẫn chưa đầy đủ, chưa tương thích với chuẩn mực pháp lý quốc tế về quyền con người. Pháp luật cũng chưa thiết lập một cơ chế bảo vệ chuyên biệt cho nhóm chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, mà vẫn thiên về cách tiếp cận xử lý vi phạm hơn là phòng ngừa, hỗ trợ. Hơn nữa, các biện pháp như GDTXPĐK hay ĐVTGD vẫn nặng về quản lý, cưỡng chế, trong khi chưa coi trọng đầy đủ yếu tố phục hồi và tái hòa nhập cộng đồng. Đặc biệt, quy định về độ tuổi áp dụng biện pháp ĐVTGD từ đủ 12 tuổi được xem là bất cập, chưa phù hợp với thông lệ quốc tế về độ tuổi tối thiểu chịu trách nhiệm pháp lý. Ngoài ra, việc thiếu vắng cơ chế điều tra xã hội bắt buộc khiến cho các quyết định xử lý dễ mang tính hình thức, thiếu tính cá nhân hóa và khó đạt hiệu quả giáo dục bền vững.

Từ những phân tích trên có thể khẳng định rằng, nghiên cứu một cách toàn diện các quy định pháp luật về xử lý hành chính đối với người chưa thành niên, trên cơ sở đối chiếu với thực tiễn áp dụng và kinh nghiệm quốc tế, là nhiệm vụ có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn. Việc đề xuất giải pháp hoàn thiện không chỉ góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên, mà còn đóng góp vào tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy cải cách tư pháp và khẳng định trách nhiệm quốc gia trong việc thực hiện các cam kết quốc tế.

Chính vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài “Hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam” làm khóa luận tốt nghiệp, với kỳ vọng góp phần bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho quá trình hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này.

2.  Tổng quan tình hình nghiên cứu

Pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính thuộc khoa học luật hành chính nên nhận được rất nhiều sự quan tâm của, thu hút các nhà nghiên cứu và người làm công tác thực tiễn quan tâm nghiên cứu. Nhiều công trình liên quan đến lĩnh vực này đã được nghiên cứu và được công bố:

Tác giả Đặng Thanh Sơn với đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Các biện pháp xử lý hành chính khác và việc bảo đảm quyền con người”[36]. Nghiên cứu tập trung vào các biện pháp xử lý hành chính khác đối với người vi phạm an ninh, trật tự chưa đến mức truy cứu hình sự tại Việt Nam. Mặc dù pháp luật đã cơ bản phù hợp với chuẩn mực quốc tế và góp phần giáo dục, quản lý đối tượng vi phạm, việc thực thi vẫn còn hạn chế cần được hoàn thiện. Đề tài đề xuất hai hướng cải tiến: “tư pháp hóa” triệt để một số biện pháp để giảm vai trò hành chính và xây dựng chế tài theo hướng “bán tư pháp” nhằm tăng vai trò của cơ quan tư pháp và sự tham gia của luật sư, người bị áp dụng biện pháp. Nghiên cứu này hỗ trợ hoàn thiện pháp luật, bảo vệ quyền con người và thúc đẩy cải cách tư pháp cùng hội nhập quốc tế.

Tác giả Hoàng Minh Khôi với cuốn sách: “Biện pháp xử lý người chưa thành niên vi phạm pháp luật”[23]. Tác giả tập trung nghiên cứu các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật và căn cứ làm phát sinh trách nhiệm pháp lý của người chưa thành niên. Tác giả xây dựng lý luận về bản chất, đặc điểm của người chưa thành niên vi phạm pháp luật và các biện

pháp xử lý hành chính áp dụng đối với họ, đồng thời làm rõ các yếu tố đặc thù và tính tồn tại khách quan của chúng với tư cách là phạm trù pháp lý cần được pháp điển hóa.

Tác giả Nguyễn Khánh My với luận văn thạc sĩ: “Xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk”[31]. Luận văn tập trung vào việc phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp xử lý vi phạm hành chính của người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.

Tác giả Hoàng Thị Kim Quế với bài viết: “Về các biện pháp xử lý hành chính khác: Thực trạng và định hướng hoàn thiện”[24]. Bài viết của Hoàng Thị Kim Quế phân tích thực trạng và đề xuất hướng hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính khác (như giáo GDTXPĐK, đưa vào trường giáo dưỡng…) áp dụng với cá nhân vi phạm, trong đó có trẻ em. Tác giả chỉ ra nhiều bất cập như quy định chồng chéo, thiếu minh bạch, thủ tục rườm rà và thiếu cơ quan chịu trách nhiệm chính. Bài viết đề xuất cần tư pháp hóa các biện pháp này trong dài hạn, đồng thời cải tiến quy định theo hướng minh bạch, hiệu quả và bảo đảm quyền cá nhân.

Tác giả Trần Sỹ Dương với bài viết: “Mối quan hệ giữa Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân trong việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính”[18]. Bài viết phân tích vai trò phối hợp giữa hai cơ quan này trong quá trình áp dụng các biện pháp xử lý hành chính, nhằm đảm bảo tính hợp pháp, khách quan và hiệu quả của quá trình xử lý. Nội dung cũng đề cập đến các cơ sở pháp lý và thực tiễn liên quan, qua đó đưa ra những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Viện kiểm sát và Tòa án trong lĩnh vực này.

Tác giả Dương Thị Bích Hạnh, với luận văn thạc sĩ “Bảo đảm quyền con người trong quá trình áp dụng các biện pháp xử lý hành chính”[21]. Luận văn nhằm cung cấp cơ sở lý luận và kiến thức khoa học nền tảng liên quan đến quyền con người trong bối cảnh áp dụng các biện pháp xử lý hành chính; đồng thời hệ thống hóa các văn bản pháp luật chủ yếu có liên quan đến việc bảo đảm quyền con người trong quá trình này. Bên cạnh đó, luận văn phân tích thực trạng bảo đảm quyền con người khi áp dụng các biện pháp xử lý hành chính ở Việt Nam, chỉ ra những tồn tại, hạn chế, từ đó đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người trong lĩnh vực này.

Tác giả Nguyễn Thanh Đăng Khoa với luận văn thạc sĩ: “Các biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên”[26]. Luận văn nghiên cứu về các biện pháp thay thế trong xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên, đánh giá hiệu quả của các biện pháp này và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng trong thực tiễn.

Tác giả Nguyễn Thị Cẩm Hồng với bài viết: “Vai trò của biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn trong tình hình hiện nay”[22]. Bài viết phân tích vai trò của biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn (nay là GDTXPĐK) đối với các trường hợp vi phạm pháp luật chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Tác giả nêu rõ cơ sở pháp lý, thực trạng triển khai còn nhiều bất cập như thiếu nhân lực, cơ sở vật chất và cơ chế phối hợp. Từ đó, bài viết đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường hiệu quả phối hợp, nhằm phát huy tốt hơn chức năng phòng ngừa, giáo dục và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.

Tác giả Phan Minh Duy với luận văn thạc sĩ: “Biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng-Từ thực tiễn tỉnh Phú Yên”[20]. Luận văn thạc sĩ đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích các quy định pháp luật hiện hành và khảo sát thực tiễn áp dụng tại địa phương. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng biện pháp này góp phần giáo dục, phòng ngừa vi phạm của người chưa thành niên, song còn nhiều hạn chế như điều kiện áp dụng chưa rõ ràng, cơ sở vật chất và chương trình giáo dục tại trường giáo dưỡng còn thiếu, sự phối hợp giữa gia đình – chính quyền – xã hội chưa đồng bộ. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất hoàn thiện pháp luật, tăng cường nguồn lực và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.

Tác giả Lại Sơn Tùng với bài viết: “Biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn – Những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng trong thực tiễn và hướng hoàn thiện”[41]. Biện pháp giáo dục tại cấp xã, phường, thị trấn là một hình thức xử lý hành chính mang tính giáo dục, đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa tội phạm và duy trì an ninh trật tự xã hội. Tuy nhiên, khi thực hiện biện pháp này trên thực tế, đã phát sinh nhiều khó khăn và trở ngại trong việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành. Bài viết tập trung phân tích những thách thức này và đưa ra các giải pháp nhằm khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả thực thi biện pháp.

Các công trình nghiên cứu đã gợi mở, cung cấp thêm thông tin, phương pháp nghiên cứu, góc tiếp cận vấn đề và tài liệu tham khảo trong nhiều nội dung của khóa luận. Tuy nhiên, tổng thuật nội dung của các tài liệu nghiên cứu trên cho thấy vấn đề hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên, vẫn chưa công trình nào nghiên cứu chuyên sâu cho nên vẫn còn thiếu về lý luận, thực tiễn và giải pháp. Do vậy, những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong khóa luận.

Như vậy, có rất nhiều tác giả nghiên cứu về các biện pháp xử lý hành chính nhưng chưa có tác giả nào nghiên cứu về hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên Việt Nam. Chính vì vậy, đề tài của khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Luật mang tính mới và cần được nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau.

3.  Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1.  Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích, làm sáng tỏ cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam. Từ đó, làm cơ sở đề xuất định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam trong thời gian tới.

3.2.  Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đảm bảo mục tiêu nêu trên, khóa luận xác định các nhiệm vụ chính sau:

• Nghiên cứu làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên.
• Nghiên cứu đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam. Từ đó, làm cơ sở đề đánh giá ưu, nhược điểm và nguyên nhân của thực trạng pháp luật về các biện pháp xử hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam.
• Nghiên cứu đưa ra định hướng và giải pháp bảo đảm hợp lý, toàn diện và khả thi nhằm hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam trong thời gian tới.

4.  Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính.

4.2.  Phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi thời gian: từ năm 2012 đến nay, từ khi Luật Xử lý vi phạm hành chính được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 20/6/2012.
• Phạm vi không gian: khóa luận nghiên cứu pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính ở Việt Nam.
• Phạm vi khách thể: người chưa thành niên (người dưới 18 tuổi).
• Phạm vi nội dung: khóa luận đề cập các nội dung áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên: Biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu; Biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng; Biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính.

5.  Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu trên nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Nhà nước về pháp luật. Do biện pháp xử lý hành chính là một lĩnh vực thuộc khối khoa học chính trị – pháp lý, nên phạm vi nghiên cứu rộng, nội dung đa dạng. Vì vậy, đề tài vận dụng linh hoạt các phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội. Cụ thể:

Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu: được sử dụng xuyên suốt trong quá trình nghiên cứu nhằm thu thập, hệ thống hóa và phân tích các tài liệu lý luận, văn bản pháp luật, báo cáo thực tiễn, công trình khoa học có liên quan đến biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên. Từ đó, khóa luận tổng hợp, đánh giá có chọn lọc những nội dung cốt lõi, phát hiện những khoảng trống, bất cập trong hệ thống pháp luật hiện hành, đồng thời rút ra các nhận định và định hướng nghiên cứu phù hợp.

Phương pháp so sánh pháp luật: khóa luận sử dụng phương pháp so sánh pháp luật nhằm đối chiếu quy định của pháp luật Việt Nam với các quy định tương ứng trong pháp luật quốc tế, đặc biệt là các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên như Công ước CRC, ICCPR, CAT… Qua đó làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt, rút ra bài học kinh nghiệm, gợi mở hướng hoàn thiện pháp luật trong bối cảnh hội nhập.

Phương pháp phân tích, đánh giá pháp lý: phương pháp này giúp phân tích nội dung các quy phạm pháp luật hiện hành liên quan đến biện pháp xử lý hành chính áp dụng cho người chưa thành niên, từ đó đánh giá về tính hợp hiến, hợp pháp, tính rõ ràng, tính khả thi, tính phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi chưa thành niên và mục tiêu giáo dục, phòng ngừa tái phạm. Phương pháp này cũng được sử dụng để xây dựng các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của hệ thống pháp luật hiện hành.

Phương pháp lịch sử pháp luật: được sử dụng để phân tích sự hình thành và phát triển của hệ thống pháp luật Việt Nam về xử lý hành chính đối với người chưa thành niên, từ đó nhận diện xu hướng lập pháp và những thay đổi phù hợp với quá trình cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

6.  Đóng góp của khóa luận

Về mặt lý luận: Những vấn đề nghiên cứu trong khóa luận góp phần làm phong phú thêm cơ sở lý luận về pháp luật các biện pháp xử lý hành chính, đóng góp hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với NCTN ở Việt Nam.

Về mặt thực tiễn:

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng, góp phần vào việc nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam.

Khóa luận là tài liệu có giá trị tham khảo cho công tác nghiên cứu khoa học, học tập và giảng dạy môn chuyên ngành Luật, chuyên ngành Thanh tra và các ngành khác có liên quan của Học viện Hành chính và Quản trị công.

7.  Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, khóa luận có kết cấu 3 chương:

Chương 1. Cơ sở lý luận và pháp luật về các biện biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên

Chương 2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam

Chương 3. Định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam

Xem thêm: Khoá luận tốt nghiệp Hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên ở Việt Nam

https://drive.google.com/file/d/1Z5DT76qkSRZQt4-6ZPjKb2RJh9poTRcj/view?usp=sharing

Nguyễn Đình Long

Tôi là Nguyễn Đình Long, hiện tại tôi là Quản lý nội dung của Luận Văn 3C– Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn uy tín. Chúng tôi đặt lợi ích của khách hàng là ưu tiên hàng đầu.  Website: https://luanvan3c.com/ – Hotline: 0966.736.325.