Khái niệm và đặc điểm của tranh chấp về quyền sử dụng đất

Khái niệm và đặc điểm của tranh chấp về quyền sử dụng đất giành cho đang sinh viên, học viên cao học theo học ngành luật kinh tế đang hoàn thiện khóa luận, luận văn thạc sĩ. Bài viết này  cho các bạn cái nhìn tổng quan về: Khái niệm và đặc điểm của tranh chấp về quyền sử dụng đất Nếu các bạn cần thêm bài mẫu khóa luận, luận văn thạc sĩ hay tài liệu tham khảo thì liên hệ với dịch. vụ viết thuê luận văn thạc sĩ luật kinh tế của Trung tâm Luận Văn 3C qua Zalo : 0966.736.325 để được tư vấn chi tiết nhất.

1. Khái niệm tranh chấp về quyền sử dụng đất

Thời gian qua, các tranh chấp trong lĩnh vực đất đai nói chung và tranh chấp QSDĐ nói riêng diễn ra rất phổ biến và là một vấn đề phức tạp, các vụ tranh chấp

chiếm tỷ lệ lớn so với các tranh chấp phát sinh, từ đó làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Thực tiễn tranh chấp QSDĐ phát sinh trong quan hệ quản lý nhà nước về đất đai, có thể là các tranh chấp giữa cơ quan quản lý nhà nước về đất đai với người sử dụng đất hoặc cũng có thể là tranh chấp giữa những người sử dụng đất với nhau.

Khái niệm tranh chấp QSDĐ được định nghĩa dưới nhiều góc độ khác nhau, cụ thể như sau:

Theo Từ điển Giải thích Thuật ngữ Luật học:Tranh chấp phát sinh giữa các chủ thể tham gia quan hệ PL đất đai về quyền và nghĩa vụ trong quá trình quản lý và sử dụng đất đai.¹⁴

Về mặt lý luận, các nhà khoa học cũng đưa ra định nghĩa về TCĐĐnhư sau: Tranh chấp đất đai là sự bất đồng, mâu thuẫn hay xung đột về lợi ích, về quyền và nghĩa vụ giữa các chủ thể khi tham gia vào quan hệ PL đất đai.¹⁵

Theo giáo trình quản lý nhà nước về đất đai của Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh khái niệm:

Tranh chấp đất đai là sự bất đồng, mâu thuẫn giữa các chủ thể (sử dụng đất) trong việc xác định ai là người có quyền sử dụng đối với một (hoặc những) thửa đất nhất định…tranh chấp đất đai có thể bao hàm cả các tranh chấp về địa giới giữa các đơn vị hành chính.¹⁶

Dưới góc độ pháp lý, tại khoản 24 Điều 3 LĐĐ năm 2013 đã ra đời và quy định: Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai¹⁷. Theo khái niệm này thì, TCĐĐ nói chung là tổng thể các quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất khi tham gia vào các quan hệ PL về đất đai.

Dưới nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau, khái niệm tranh chấp đất đai được khái niệm khác nhau. Theo đó,các chủ thể tham gia quan hệ TCĐĐ đồng thời là các chủ thể tham gia quan hệ PL đất đai, bao gồm Nhà nước và người sử dụng đất. Đồng thời, về đối

tượng của TCĐĐ bao gồm các bất đồng, mâu thuẫn hay xung đột về lợi ích, quyền và nghĩa vụ giữa các chủ thể khi tham gia vào quan hệ này.

Trên cơ sở khái niệm TCĐĐ nói chung, tác giả đi sâu tìm hiểu về khái niệm về tranh chấp quyền QSDĐ. Theo đó, trước đây tại Điều 38 LĐĐ năm 1993 quy định: các tranh chấp về QSDĐ mà người sử dụng đất đã có giấy chứng nhận của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và tranh chấp về tài sản gắn liền với việc sử dụng đất đó thì do Toà án giải quyết¹⁸. Song khái niệm này còn chưa được cụ thể và không mang tính khoa học nên dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau về chủ thể tranh chấp, đối tượng tranh chấp và mục đích giải quyết tranh chấp.

Nếu như Luật Đất đai năm 2003 (Điều 135 và Điều 136) sử dụng cả hai khái niệm tranh chấp đất đai và tranh chấp về quyền sử dụng đất thì Luật Đất đai năm 2013 sử dụng khái niệm tranh chấp đất đai và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất. Có thể thấy, khoa học pháp lý nói chung không có định nghĩa về quyền sử dụng đất mà chỉ thừa nhận quyền sử dụng đất là quyền của người sử dụng đất được Nhà nước trao quyền thực hiện các quyền sử dụng, khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ đất và thực hiện các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất đó phù hợp với các hình thức sử dụng đất theo quy định của pháp luật.¹⁹

Như vậy, đến nay chưa có một khái niệm cụ thể nào về GQTCQSDĐ.

Từ các phân tích trên, theo tác giả có thể hiểu: Tranh chấp QSDĐlà tranh chấp quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đấtvới nhau trong việc xác định ai là người có quyền sử dụng đối với diện tích đất nhất định.

2. Đặc điểm tranh chấp về quyền sử dụng đất

Tranh chấp QSDĐ là một trong những tranh chấp dân sự, song bên cạnh những đặc điểm chung về tranh chấp dân sự thì tranh chấp QSDĐ còn mang những đặc điểm như sau:

Thứ nhất, về chủ thể TCĐĐ là quyền quản lý và quyền sử dụng chứ không phải là chủ thể về quyền sở hữu đất đai. Theo đó, LĐĐ năm 2013 quy định: Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý²⁰. Còn người

sử dụng đất được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận QSDĐ, nhận chuyển QSDĐ theo quy định²¹. Do đó, chủ thể của TCĐĐ là các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân tham gia tranh chấp QSDĐvới tư cách là người quản lý hoặc người sử dụng đất. Ngoài ra, tranh chấp quyền sử dụng không phát sinh giữa các chủ thể nêu trên thì là tranh chấp giữa người sử dụng đất với cơ quan có thẩm quyền trong việc giao đất, cho thuê đất, công nhận QSDĐ, thu hồi đất, theo đó tranh chấp này làtranh chấp về khiếu kiện hành chính.

Thứ hai, nội dung của tranh chấp QSDĐ rất đa dạng và phức tạp.Nội dung tranh chấp QSDĐ chủ yếu là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất với nhau hoặc giữa người sử dụng đất với cơ quan quản lý nhà nước. Theo đó, PL Việt Nam chỉ thừa nhận một chế độ sở hữu toàn dân về đất đai do Nhà nước đại diện chủ sở hữu. Các tranh chấp về QSDĐ phổ biến hiện nay là: tranh chấp về QSDĐ, tài sản gắn liền với đất trong các quan hệ thừa kế, ly hôn giữa vợ và chồng; tranh chấp đòi lại đất và các tài sản gắn liền với đất; tranh chấp trong quan hệ tặng cho QSDĐ nhưng không có hợp đồng,…

Thứ ba, tranh chấp QSDĐ liên quan đến cơ sở pháp lý làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất người sử dụng đấtgiữa một bên là cơ quan nhà nước có thẩm quyền và người sử dụng đất (cá nhân, tổ chức, hộ gia đình) về QSDĐ. Tuy nhiên, tranh chấp giữa người sử dụng đất với cơ quan Nhà nước là tranh chấp hành chính, còn tranh chấp giữa người sử dụng đất với tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khác là tranh chấp dân sự, việc GQTCQSDĐ thuộc thẩm quyền của Toà án dân sự.

Thứ tư,trong các tranh chấp QSDĐ, người sử dụng đất không có toàn quyền quyết định, định đoạt tuyệt đối với đất thuộc quyền sử dụng của mình như đối với các loại tài sản khác thuộc quyền sở hữu. Khi thực hiện việc chuyển QSDĐ, những người tham gia vào giao dịch phải tuân theo các quy định về điều kiện, nội dung, trình tự, thủ tục do PL quy định. Việc chuyển QSDĐbị ràng buộc bởi thời hạn, mục đích và quy hoạch sử dụng đất. Người nhận QSDĐ phải sử dụng đất đúng mục đích mà Nhà nước đã xác định, về bản chất, QSDĐ là quyền của người sử dụng khai thác các thuộc tính của đất đai một cách hợp pháp phục vụ cho mục đích của mình và quyền chuyển QSDĐ theo quy định của PL. Trong khái niệmQSDĐcủa người sử dụng đất không chỉ có các quyền mà còn có các nghĩa vụ của người sử dụng.

Như vậy, TCĐĐ là tranh chấp về QSDĐ nhưng không phải là tranh chấp về tài sản gắn liền với đất. Việc đồng nhất TCĐĐ với tranh chấp QSDĐ về mặt lý luận tạo nên được sự cụ thể về đối tượng tranh chấp, làm nổi bật đặc trưng của quan hệ đất đai. Từ đó tạo ra được một ranh giới tương đối rõ ràng giữa TCĐĐ với các tranh chấp dân sự khác có liên quan đến đất đai.

Bài viết Khái niệm, đặc điểm và vai trò của các khoản giảm trừ trong thuế thu nhập cá nhân được Luận Văn 3C tổng hợp để hỗ trợ các bạn dùng tham khảo khi viết bài, nếu bạn cần hỗ trợ bạn có thế liên hệ và sử dụng dịch vụ viết thuê luận văn thạc sĩ của chúng tôi để được tư vấn hỗ trợ tốt nhất!

• Website: https://luanvan3c.com/
• Hotline: 0966.736.325 (zalo)
• Email: luanvan3c@gmail.com

Nguyễn Đình Long

Tôi là Nguyễn Đình Long, hiện tại tôi là Quản lý nội dung của Luận Văn 3C– Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn uy tín. Chúng tôi đặt lợi ích của khách hàng là ưu tiên hàng đầu.  Website: https://luanvan3c.com/ – Hotline: 0966.736.325.