Bài tiểu luận Tác động của chính sách tài khóa đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế Liên hệ thực tế tại Việt Nam trong 3 năm gần đây

Bài viết chia sẻ tiểu luận Tác động của chính sách tài khóa đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế Liên hệ thực tế tại Việt Nam trong 3 năm gần đây đến các bạn sinh viên tham khảo. Và còn rất nhiều đề tài tiểu luận khác được Luận văn 3C cập nhập hàng ngày đến các bạn sinh viên, nếu như các bạn muốn tham khảo nhiều bài viết hơn nữa thì tham khảo tại trang website của Luận văn 3C nhé.

LỜI MỞ ĐẦU

 Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu và Việt Nam liên tục đối mặt với nhiều biến động phức tạp, vai trò của chính sách tài khóa trở nên ngày càng quan trọng trong việc điều tiết và ổn định nền kinh tế. Chính sách tài khóa bao gồm các biện pháp liên quan đến chi tiêu công và thu thuế của chính phủ,… Không chỉ là công cụ để kích thích hoặc kìm hãm tăng trưởng kinh tế, mà còn là yếu tố quyết định đến mức độ lạm phát , một trong những chỉ số kinh tế vĩ mô quan trọng nhất. Lạm phát có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân, tác động đến chi phí sinh hoạt, thu nhập thực tế, cũng như ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất.

Trong những năm gần đây từ 2021 đến 2023, Việt Nam đã trải qua một giai đoạn biến động mạnh mẽ do nhiều yếu tố, bao gồm đại dịch Covid-19, ảnh hưởng của chiến tranh Ukraine – Nga, khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu. Những yếu tố này đã đặt ra thách thức lớn cho nền kinh tế Việt Nam, buộc chính phủ phải đưa ra các chính sách tài khóa linh hoạt và kịp thời nhằm đối phó với các nguy cơ suy thoái và lạm phát. Mức độ thành công của chính sách tài khóa sẽ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế đồng thời kiểm soát lạm phát để đánh giá tính hiệu quả của các biện pháp điều hành kinh tế của nhà nước.

Bên cạnh đó sẽ phân tích tác động của chính sách tài khóa trong việc kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn ba năm gần đây (2021, 2022, 2023). Bằng việc liên hệ với các số liệu thực tiễn và các biện pháp chính sách cụ thể được chính phủ áp dụng, bài viết không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về mối quan hệ giữa chính sách tài khóa và các chỉ số kinh tế vĩ mô, mà còn đưa ra những đánh giá sâu sắc về hiệu quả của chính sách trong việc ứng phó với các thách thức kinh tế trong bối cảnh thực tế. Từ đó, sẽ góp phần làm rõ các bài học kinh nghiệm và đề xuất những hướng đi khả thi trong việc vận hành chính sách tài khóa ở Việt Nam trong tương lai.

1. Tổng quan về các đối tượng
2. Chính sách tài khóa

Nền kinh tế thị trường có tính chất biến động liên tục, thường xuyên và không đứng yên tại chỗ vì vậy chính phủ thường đưa ra các biện pháp ổn định nhằm điều tiết và duy trì sự cân bằng cho nền kinh tế. Những biện pháp này được gọi chung là chính sách ổn định kinh tế. Trong các công cụ ổn định của chính phủ, chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ được xem là hai trụ cột quan trọng nhất. Cả hai chính sách đều hướng đến ba mục tiêu lớn: thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, tạo ra cơ hội việc làm đầy đủ và ổn định lạm phát ở mức chấp nhận được nhằm đảm bảo sức mua của người tiêu dung, đem lại sự phát triển cho nền kinh tế

Chính sách tài khóa là một trong các chính sách kinh tế vĩ mô quan trọng về tài chính được Chính phủ hoạch định và thực hiện, nhằm tác động đến các định hướng phát triển nền kinh tế thông qua việc chi tiêu công hoặc điều chỉnh thuế suất nhằm đạt được các mục tiêu vĩ mô. Chính phủ có thể tăng chi tiêu hoặc giảm thuế trong trường hợp cần kích thích nền kinh tế, hoặc ngược lại có thể cắt giảm chi tiêu và tăng thuế nhằm hạn chế lạm phát hoặc giảm bớt áp lực lên tổng cầu khi nền kinh tế có dấu hiệu quá nóng. Chính sách tài khoá không chỉ có ảnh hưởng đến tiết kiệm, đầu tư, và tăng trưởng kinh tế trong dài hạn, mà còn có tác động trực tiếp đến tổng cầu hàng hoá và dịch vụ trong ngắn hạn.

2. Lạm phát

Lạm phát (inflation) là hiện tượng tăng mức giá chung của hàng hóa và dịch vụ một cách liên tục trong một khoảng thời gian nhất định kèm theo là sự mất giá trị của một loại tiền tệ (bạn sẽ phải tốn nhiều tiền hơn để mua cùng một lượng hàng hóa và dịch vụ như trước).

3. Tăng trưởng kinh tế

Tăng trưởng kinh tế là quá trình gia tăng sản lượng và giá trị của hàng hóa hay dịch vụ của một nền kinh tế thường được đo bằng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc tổng sản phẩm quốc dân (GNP) hay quy mô sản lượng quốc gia bình quân trên đầu người (PCI). Tăng trưởng kinh tế thể hiện sự mở rộng của nền kinh tế, cho thấy hiệu quả hoạt động và khả năng sản xuất của quốc gia cao hơn so với trước đây.

1. Công cụ và mục đích của chính sách tài khoá

Các công cụ chính của chính sách tài khóa là chi tiêu của chính phủ và thuế. Mức độ ảnh hưởng của thuế và chi tiêu của chính phủ có thể ảnh hưởng đến:

• Tổng cầu và mức độ hoạt động của nền kinh tế
• Kiểu phân bố nguồn lực
• Phân phối thu nhập

1. Thuế

Thuế là khoản đóng góp bắt buộc mà các cá nhân và doanh nghiệp phải nộp cho chính phủ, dựa trên các quy định pháp luật hiện hành. Thuế là nguồn thu chính của ngân sách nhà nước và được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động công cộng, phát triển cơ sở hạ tầng, chi trả cho dịch vụ công và thực hiện các chính sách kinh tế  và xã hội.

Thuế không chỉ là một công cụ để chính phủ huy động nguồn lực tài chính, mà còn là công cụ để điều tiết kinh tế và thực hiện các mục tiêu xã hội. Ví dụ, chính phủ có thể giảm thuế cho các doanh nghiệp trong một số lĩnh vực để khuyến khích đầu tư thúc đẩy phát triển kinh tế hoặc tăng thuế với những mặt hàng xa xỉ để kiểm soát nhu cầu tiêu dùng.

2. Chi tiêu chính phủ

Chi tiêu chính phủ là các khoản chi từ ngân sách nhà nước được phân bổ để thực hiện các hoạt động công đồng và cung cấp các dịch vụ thiết yếu. Đây là công cụ quan trọng trong chính sách tài khoá của chính phủ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm, phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao đời sống người dân.

3. Mục tiêu của chính sách tài khóa

Chính sách tài khoá có ba mục tiêu chính:

–         Thứ nhất góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế: Chính sách tài khoá có thể kích thích hoặc kiềm chế tăng trưởng kinh tế. Bằng cách điều chỉnh chi tiêu và thuế suất, chính phủ có thể tăng tổng cầu, thúc đẩy đầu tư và tạo động lực cho sản xuất. Điều này giúp gia tăng sản lượng kinh tế và nâng cao mức sống của người dân.

–         Thứ hai tạo việc làm và giảm thất nghiệp: Một trong những mục tiêu quan trọng của chính sách tài khoá là tạo điều kiện cho việc làm đầy đủ. Bằng cách tăng chi tiêu công vào các dự án hạ tầng hoặc dịch vụ công, chính phủ tạo ra thêm việc làm trực tiếp và gián tiếp trong các ngành liên quan, từ đó giảm tỷ lệ thất nghiệp, tạo công ăn việc làm cho người lao động

–         Thứ ba góp phần kiểm soát lạm phát: Chính sách tài khoá còn nhằm giữ mức lạm phát ổn định, tránh tình trạng tăng giá quá mức gây ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế. Trong giai đoạn kinh tế tăng trưởng nhanh, chính phủ có thể sử dụng chính sách tài khoá thu hẹp (cắt giảm chi tiêu hoặc tăng thuế) để giảm tổng cầu, ngăn ngừa lạm phát và duy trì sự ổn định giá cả.

4. Phân loại chính sách tài khoá

Chính phủ có thể lựa chọn thay đổi chi tiêu hoặc thuế hoặc cả hai để mở rộng hay cắt giảm tổng cầu nhằm bình ổn nền kinh tế.

  4.1. Chính sách tài khoá mở rộng

Chính sách tài khoá mở rộng là khi chính phủ tăng chi tiêu công hoặc giảm thuế để kích thích nền kinh tế. Mục đích của chính sách này là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bằng cách làm tăng tổng cầu trong nền kinh tế. Khi chính phủ tăng chi tiêu hoặc giảm thuế, thu nhập của người dân sẽ tăng, kích thích chi tiêu và đầu tư, từ đó tạo thêm việc làm và gia tăng sản xuất.

Ví dụ: Khi đại dịch COVID-19 xảy ra, nhiều quốc gia đã áp dụng chính sách tài khoá mở rộng bằng cách tăng cường các khoản hỗ trợ tài chính cho người dân và doanh nghiệp, hoặc giảm thuế để kích cầu.

4.2. Chính sách tài khoá thu hẹp

Chính sách tài khoá thu hẹp là chính sách mà chính phủ giảm chi tiêu công hoặc tăng thuế nhằm làm giảm tổng cầu trong nền kinh tế. Mục tiêu của chính sách này là kiểm soát lạm phát, giảm bớt sức nóng của nền kinh tế khi mức độ tiêu dùng và đầu tư tăng quá nhanh, dẫn đến áp lực tăng giá.

Ví dụ: Nếu nền kinh tế có dấu hiệu lạm phát tăng cao và tổng cầu vượt quá tổng cung, chính phủ có thể áp dụng chính sách tài khoá thu hẹp bằng cách cắt giảm chi tiêu công hoặc tăng thuế nhằm giảm bớt lượng tiền trong nền kinh tế.

4.3. Chính sách tài khóa trung lập

Chính sách tài khoá trung lập là một loại chính sách mà chính phủ duy trì mức chi tiêu công và thuế suất không thay đổi nhiều so với năm trước, nhằm giữ cho tổng cầu trong nền kinh tế ở mức ổn định, tránh sự can thiệp trực tiếp vào chu kỳ kinh tế. Đây là một cách tiếp cận thận trọng, không mở rộng cũng không thu hẹp, phù hợp với giai đoạn mà nền kinh tế đang tăng trưởng ổn định, lạm phát ở mức kiểm soát và tỷ lệ thất nghiệp thấp.

Ví dụ: Về chi tiêu, nếu trong năm trước, chính phủ chi tiêu 500 tỷ đô la cho các dịch vụ công cộng và hạ tầng, năm sau chi tiêu công tiếp tục duy trì ở mức 500 tỷ đô la. Chính phủ không cắt giảm cũng không tăng thêm các khoản chi mới đáng kể. Đối với thuế, chính phủ duy trì mức thuế thu nhập cá nhân và thuế doanh nghiệp ổn định, không tăng giảm thuế suất để điều chỉnh nền kinh tế.

• Tác động của chính sách tài khóa đối với lạm phát

1. Tình trạng lạm phát tại Việt Nam từ 2007 đến nay

Tại Việt Nam, từ 2007 – 2012 là giai đoạn lạm phát cao, đỉnh điểm là mức lạm phát đạt 23,12% vào năm 2008, trên thực tiễn Việt Nam đã thành công trong việc kiềm chế lạm phát trở về mức 6,72% vào năm 2009, sau đó tăng trở lại ở mức 18,68% vào năm 2011 rồi tiếp tục giảm về 9,09% vào năm 2012.

Nguyên nhân của sự lạm phát này là do lượng vốn đầu tư trong nền kinh tế vượt qua khả năng hấp thụ của nền kinh tế. Trong giai đoạn 2006 – 2008, cả ba nguồn vốn: vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI), vốn đầu tư công, vốn tín dụng ngân hàng đều gia tăng mạnh mẽ nhất là vào năm 2007.

Sau khi gia nhập tổ chức thương mại Thế giới (World Trade Organization (WTO), lượng vốn FDI đăng ký đạt 20,3 tỉ USD, tăng 69,1% so với năm 2006 và lượng vốn thực hiện là 4,6 tỉ USD tăng 12,2% so với năm 2006.

Năm 2007, vốn đầu tư công đạt 200 nghìn tỉ dồng chiếm 43,3% tổng vốn đầu tư toàn xã hội (vốn ngoài Nhà nước chiếm 40,7%, vốn FDI chiếm 16%). So với cuối năm 2006, tổng dư nợ cho vay và đầu tư vào nền kinh tế của hệ thống ngân hàng tăng xấp xỉ 38% (năm 2005 đạt 19,2%, năm 2006 đạt 21,4%).

          Để giải quyết tình trạng lạm phát cao, Chính phủ ưu tiên thắt chặt các chính sách kinh tế vĩ mô trong đó chính sách tài khóa cũng cắt giảm đầu tư công, chi phí thường xuyên. Chính phủ quyết định giữ ổn định giá cả đối với điện, xăng dầu, thuốc chữa bệnh,…Giao nhiệm vụ đảm bảo nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm, trách nhiệm kiểm giữ giá cả đối với các doanh nghiệp kinh doanh. Ngoài ra, còn cắt giảm tỉ lệ đầu tư, điều chỉnh cân đối nguồn vốn, tập trung vốn cho các công trình sắp hoàn thành. Chính phủ cũng giảm 25% kế hoạch đầu tư từ nguồn trái phiếu Chính phủ ngoại trừ trái phiếu giáo dục điều chỉnh giảm 5,6%.

 Nhờ đó tình trạng lạm phát cũng giảm dần và giữ ổn định được mức lạm phát từ năm 2016 đến nay với bình quân hằng năm luôn dưới 4%/năm.

Từ năm 2016 đến nay, Chính phủ đã điều chỉnh chi tiêu công theo hướng giảm tỉ trọng của chi thường xuyên để tăng tỉ trọng cho đầu tư công. Tỉ trọng đầu tư phát triển ở giai đoạn này đạt xấp xỉ 28% tổng chi ngân sách Nhà nước. Khả năng quản lý đầu tư công dần có tính hệ thống và hiệu quả đảm bảo cân đối nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước cũng cao hơn được thể hiện thông qua hệ số đầu tư tăng trưởng Incremental Capital Output Radio (ICOR). Giai đoạn 2016 – 2019 đạt 6,1 thấp hơn mức 6,3 của giai đoạn 2011 – 2015. Vào năm 2020, hệ số này tăng cao đạt đến 18,07 do tăng trưởng giảm sút khi chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid – 19, nếu sản xuất không theo kịp nhu cầu có thể dẫn đến áp lực lạm phát khi cầu vượt quá cung, có thể thấy bình quân hệ số ICOR giai đoạn 2016 – 2020 là 8,5. Với hệ số này cho thấy nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng tương đối hiệu quả và không tạo ra lạm phát cao, sản xuất tăng đủ để đáp ứng nhu cầu.

Xem bản đủ: Tác động của chính sách tài khóa đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế Liên hệ thực tế tại Việt Nam trong 3 năm gần đây

https://docs.google.com/document/d/1TMEC4BfHxpeV_KvTrLMysx4bB633RqHp/edit?rtpof=true

Nguyễn Đình Long

Tôi là Nguyễn Đình Long, hiện tại tôi là Quản lý nội dung của Luận Văn 3C– Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn uy tín. Chúng tôi đặt lợi ích của khách hàng là ưu tiên hàng đầu.  Website: https://luanvan3c.com/ – Hotline: 0966.736.325.